فدراسیون شطرنج

سازمان بینالمللی شطرنج (به فرانسوی: Fédération Internationale des Échecs) با نام اختصاری فیده (FIDE) در تاریخ ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۲۴ در پاریس، فرانسه بنیادگذاریشد. تاکنون ۱۷۰ فدراسیون عضو فیده هستند و این سازمان یکی از بزرگترین سازمانهای ورزشی جهان است. این سازمان بیش از چهل رقابت قهرمانی برای جوانان، مردان، بانوان و سالمندان برگزار میکند. فیده یکی از اعضای وابسته به کمیتهٔ المپیک است. این سازمان بر این باور است که شطرنج باید در همهٔ ملتها گنجانده شود.[۵۰] رئیس کنونی فیده کیرسان ایلیومژینوف است.[۱۱۶] هماکنون دفتر مرکزی فیده در لوزان، سوئیس قرار دارد.[۱۱۷]

فیده همهٔ قارههای جهان را تحت پوشش قرار میدهد و کشورهایی از قارههای آسیا (آسیا و اقیانوسیه)، اروپا، آمریکا (آمریکای شمالی و جنوبی) و آفریقا عضو این سازمان هستند.[۱۱۸] از آسیا کشورهایی از جمله ایران، چین، هند،ازبکستان و ویتنام،[۱۱۹] از اروپا کشورهایی از جمله روسیه، اوکراین، فرانسه و مجارستان،[۱۲۰] از آمریکا کشورهایی از جمله ایالات متحده آمریکا، کوبا، برزیل و آرژانتین[۱۲۱] و از آفریقا کشورهایی از جمله مصر، آفریقای جنوبی، الجزایر وتونس[۱۲۲] عضو فیده هستند.

مسابقات، عناوین و رتبهبندی

ویسواناتان آناند، قهرمان سابق شطرنج جهان تا سال ۲۰۱۳ میلادی.

گری کاسپارف، استادبزرگ و قهرمان اسبق جهان که اسطورهای در این بازی محسوب میشود.

قهرمانی شطرنج جهان مسابقاتی است که فیده تقریباً هر سه سال یکبار برگزار میکند.[۱۲۳] قهرمان کنونی قهرمانی شطرنج جهان، ماگنوس کارلسن اهل نروژ[۱۲۴][۱۲۵] و قهرمان کنونی زنان، آنا آشنینا اهل اوکراین است.[۱۲۶] از دیگر مسابقات شطرنج میتوان به قهرمانی شطرنج جوانان جهان،[۱۲۷] قهرمانی شطرنج انفرادی اروپا[۱۲۸] و قهرمانی شطرنج تیمی اروپا[۱۲۹] اشاره نمود.

فیده سعی کرده تا شطرنج را وارد بازیهای المپیک کند اما موفق نبودهاست. از سویی بسیاری از بازیکنان شطرنج حرفهای بودند و المپیک در گذشته فقط ورزشکاران آماتور را میپذیرفت؛ و از سویکمیتهٔ بینالمللی المپیک به ورزشهایی اجازهٔ ورود به المپیک را میداد که فعالیت بدنی و فیزیکی داشتند. فیده به جای المپیک، المپیاد شطرنج را هر دو سال یکبار برگزار میکند که در آن کشورها به صورت تیمی با هم رقابت میکنند.[۱۳۰] علاوه بر این مسابقات، فیده و فدراسیونهای قارههای مختلف مسابقات گوناگونی را برگزار میکنند.[۱۳۱]

مهمترین عناوینی که فیده به برترین بازیکنان شطرنج مرد و زن اعطا میکند، عبارتند از:[۱۳۲]

• استادبزرگ: عنوانی است که فیده به بازیکنان بسیار قوی شطرنج اعطا میکند. بعد از قهرمانی جهان، استادبزرگ بالاترین عنوانی است که یک بازیکن شطرنج میتواند به آن برسد. این عنوان را با نام کوتاه GM یا IGM نیز میخوانند.[۱۳۳] این سختترین عنوانی است که یک بازیکن شطرنج میتواند بهدستآورد و برای بهدست آوردن آن باید در رتبهبندی فیده حداقل به ۲۵۰۰ امتیاز برسد.[۱۳۲]
• استاد بینالمللی: عنوانی است که به بازیکنانی که در رتبهبندی فیده به ریتینگ ۲۴۰۰ میرسند، و در مسابقات خاصی موفق به کسب امتیاز مورد نظر میشوند اهدا میشود. این عنوان با نام کوتاه IM نیز خوانده میشود.[۱۳۲]
• استاد: عنوانی است که به بازیکنانی که در رتبهبندی فیده به ریتینگ ۲۳۰۰ میرسند، اهدا میشود. این عنوان را با نام کوتاه FM نیز خوانده میشود.[۱۳۲]
• نامزد استادی: عنوانی است که به بازیکنانی که در رتبهبندی فیده به ۲۲۰۰ امتیاز میرسند، اهدا میشود.[۱۳۲]

بازیکنان بر پایهٔ ریتینگ خود رتبهبندی میشوند. در مارس ۲۰۱۵ بالاترین ریتینگ را در بین بازیکنان شطرنج جهان ماگنوس کارلسن اهل نروژ دارد.[۱۳۴] هو ییفان چینی هم بالاترین ریتینگ را در بین بازیکن زن (رتبه ۵۹ بین کل بازیکنان) در اختیار دارد.[۱۳۵] رتبهبندی کشورها در شطرنج توسط فیده انجام میگیرد. این سازمان رتبهٔ کشورها را بر پایهٔ میانگین ریتینگ ۱۰ بازیکن برتر هر کشور تعیین میکند. در مارس ۲۰۱۵ به ترتیب کشورهای روسیه، چین، اوکراین، آمریکا، هند، فرانسه، ارمنستان، مجارستان، هلند و انگلستان ده رتبه اول را در اختیار دارند.[۱۳۶]